Podeli ovo:
Foto: Ilustracija/godišnjica Oluje
Zločinačka akcija „Oluja“ počela je u zoru 4. avgusta 1995. godine napadima na Srbe u Krajini. Pre tačno 31 godine, u koloni dugoj desetine kilometara, preko Bosne i Hercegovine ka Srbiji izbeglo je više od 200.000 Srba, a nestalo oko 2.000.
Do agresije je došlo uprkos činjenici da se ta oblast nalazila pod zaštitom UN, kao sektori „Jug“ i „Sever“, i da je prethodno prihvaćen predlog međunarodne zajednice o mirnom razrešenju situacije. Odluka o početku akcije „Oluja“ doneta je tokom sastanka u vili Josipa Broza Tita na Brionima 31. jula 1995. godine.
Tadašnji predsednik Hrvatske Franjo Tuđman definisao je cilj rečima: „To je sada tema naše današnje rasprave, da nanesemo takve udarce da Srbi praktično nestanu.“ On je tom prilikom rekao i da, dok operacija bude trajala, treba javno „jamčiti tobože građanska prava“.
U sastavu hrvatskih snaga nalazilo se oko 130.000 njihovih pripadnika i oko 25.000 pripadnika Armije BiH. Vojsku Srpske Krajine navodno je tada sačinjavalo približno 40.000 boraca.
Napad u zoru
Napad na Srbe počeo je u pet časova ujutru 4. avgusta žestokim dejstvima artiljerije i raketnih jedinica duž čitave linije fronta. Prva linija odbrane Vojske Republike Srpske Krajine pomerena je, odnosno probijena na više mesta prodorom u dubinu RSK. Onesposobljeni su i sistemi veza. Sutradan, 5. avgusta, oko podneva, objavljeno je da su hrvatske trupe ušle u Knin. Tog dana zauzet je prostor većeg dela Dalmatinske zagore koji je ulazio u sastav Republike Srpske Krajine – osim Knina, Drniš, Benkovac, na prostoru Like Plaški, ali i Dubica u Baniji.
Linije kod Slunja probijene su 6. avgusta. Time je prostor RSK presečen. Tog dana zauzeta je Petrinja u Baniji. Posle ozbiljnijeg otpora, te večeri pala je i Glina. Vojnić, Topusko i Lapac pali su 7. avgusta. Tog dana u 18 časova Gojko Šušak, tadašnji ministar odbrane Hrvatske, objavio je da je vojna akcija „Oluja“ okončana.
Oni koji su ostali – ubijeni
Brojni civili koji se nisu povukli stradali su. Od 4.000 onih koji su ostali na prostoru sektora „Jug“, ubijeno ih je oko 600, ne računajući vojna lica.
Izveštaj Komisije OEBS-a od 10. avgusta pokazuje da „postoje direktni dokazi o sistematskom paljenju kuća civila i društvenog vlasništva, uključujući preduzeća, od strane HV, civilne policije i pripadnika specijalnih formacija policije“.
Savet bezbednosti OUN doneo je Rezoluciju br. 1009, 10. avgusta 1995, kojom je od Hrvatske tražena zaštita civila i njihove imovine, kao i kažnjavanje onih koji su počinili zločine. Među njima je najpoznatiji zločin na Petrovačkoj cesti, kada je avion hrvatskog ratnog vazduhoplovstva 7. avgusta nešto posle 12 časova na putu nedaleko od Bosanskog Petrovca usmrtio 10 osoba, među njima četvoro dece. Ranjeno je više od pedeset civila, među kojima je bilo mnogo dece.
Zločini bez kazne
Kao nastavak „Oluje“ izvedena je akcija „Maestral“ od 8. do 17. septembra 1995, kada su hrvatske snage, u sadejstvu sa Petim korpusom Armije BiH, ubile 655 i prognale oko 125.000 Srba sa područja više opština zapada BiH. Usledila je odmah potom 18. septembra akcija „Una“ – napad Hrvatske vojske na tri opštine Republike Srpske.
U presudi Haškog tribunala za bivšu Jugoslaviju, aprila 2011, ocenjeno je da je „Oluja“ bila udruženi zločinački poduhvat, na čijem se čelu nalazio predsednik Hrvatske Franjo Tuđman. U presudi stoji da je „cilj bio prisilno i trajno uklanjanje srpskog stanovništva i naseljavanje tog područja Hrvatima“. Drugostepenom presudom od 17. novembra 2012. godine, generali HV Ante Gotovina i Mladen Markač oslobođeni su krivice, čime je poništena prvostepena presuda. Zločini utvrđeni u prvostepenoj presudi nisu negirani.
Do kraja 1995. godine ubijeno je oko 400 Srba koji su odlučili da ostanu u svojim kućama, podaci su Helsinškog odbora za ljudska prava.
