Podeli ovo:
Ilustracija
Dvadeset treći jul jedan je od datuma koji zauzima posebno mesto u istoriji Srbije i sveta. Na današnji dan 1914. godine Austrougarska je Srbiji uručila ultimatum sa zahtevima koji su usledili nakon Sarajevskog atentata i ubistva austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda i njegove supruge Sofije 28. juna iste godine.
Ultimatum je Beogradu uručen 23. jula, gotovo mesec dana nakon atentata, a rok za odgovor bio je izuzetno kratak, 48 sati.
Događaj je predstavljao jednu od ključnih tačaka u lancu događaja koji će samo nekoliko dana kasnije dovesti do izbijanja Prvog svetskog rata.
SRBIJA DOBILA 48 SATI ZA ODGOVOR
Austrougarski ambasador u Beogradu, baron Vladimir Gizl fon Gizlingen, predao je ultimatum srpskoj vladi 23. jula 1914. godine.
Zahtevi su bili veoma oštri i odnosili su se na suzbijanje delovanja koje je Austrougarska smatrala usmerenim protiv Monarhije, kao i na sprovođenje istrage o atentatu.
Posebno sporan bio je zahtev da predstavnici austrougarskih vlasti učestvuju u istrazi i postupcima na teritoriji Srbije.
Srpska vlada dobila je samo 48 sati da odgovori.
U Beogradu je ultimatum dočekan kao izuzetno ozbiljna pretnja, a diplomatska kriza počela je da se širi širom Evrope.
SRBIJA PRIHVATILA VEĆINU ZAHTEVA
Srpska vlada je 25. jula 1914. godine predala odgovor Austrougarskoj.
Srbija je prihvatila najveći deo zahteva iz ultimatuma, ali nije prihvatila one delove koji su zadirali u njenu državnu suverenost i pravni poredak.
Odgovor srpske vlade u tadašnjoj Evropi ocenjen je kao pomirljiv i nastojalo se da se izbegne oružani sukob.
Međutim, Austrougarska nije prihvatila srpski odgovor kao dovoljan.
DIPLOMATIJA NIJE USPELA DA ZAUSTAVI SUKOB
Nakon srpskog odgovora, diplomatska kriza je nastavila da se produbljuje.
Austrougarska je 28. jula 1914. godine objavila rat Srbiji.
Time je započeo lanac događaja koji je doveo do širenja sukoba između velikih evropskih sila i izbijanja Prvog svetskog rata.
Rusija je stala uz Srbiju, dok su se velike sile postepeno uključivale u sukob kroz sistem savezništava.
U narednim danima i nedeljama Evropa je ušla u rat koji će trajati više od četiri godine i odneti milione života.
23. JUL 1914. KAO PREKRETNICA U ISTORIJI SRBIJE
Iako rat nije počeo samim uručenjem ultimatuma, 23. jul 1914. godine predstavlja jednu od ključnih prekretnica u istoriji Srbije.
Ultimatum je označio početak završne faze diplomatske krize koja je nastala nakon Sarajevskog atentata.
Za Srbiju je usledio period velikih stradanja. Zemlja će tokom Prvog svetskog rata pretrpeti ogromne ljudske i materijalne gubitke, a njena vojska i stanovništvo proći će kroz povlačenje preko Albanije, okupaciju i kasnije oslobođenje.
ŠTA SE JOŠ DOGODILO 23. JULA KROZ ISTORIJU?
23. jul nije važan samo za istoriju Srbije.
Godine 1962. prvi put je izveden javni direktni televizijski prenos preko Atlantika, zahvaljujući satelitu Telstar 1. Ovaj događaj označio je važan korak u razvoju globalnih komunikacija i televizijskog prenosa.
Istog datuma 1972. godine lansiran je Landsat 1, prvi satelit programa Landsat, koji je imao veliki značaj za posmatranje Zemlje i proučavanje njenih prirodnih resursa.
Godine 1988. general Ne Vin, koji je decenijama imao ključnu ulogu u vlasti u Burmi, podneo je ostavku na mesto predsednika partije, usred velikih političkih nemira i protesta.
23. jul ostao je upamćen i po značajnim događajima iz kulture, tehnologije i društva, ali je u istoriji Srbije ovaj datum posebno važan zbog austrougarskog ultimatuma iz 1914. godine.
DATUM KOJI JE PROMENIO TOK ISTORIJE
Uručenje ultimatuma 23. jula 1914. godine bilo je više od diplomatske poruke.
Bio je to trenutak koji je označio početak poslednje i najopasnije faze Julske krize.
Samo nekoliko dana kasnije Srbija i Austrougarska našle su se u ratu, a sukob je prerastao u svetski rat.
Zbog toga se 23. jul 1914. godine i danas smatra jednim od ključnih datuma u istoriji Srbije, Balkana i Evrope – datumom kada je diplomatska kriza ušla u završnu fazu i kada je kontinent krenuo ka velikom istorijskom sukobu.
Prst.rs/M.K.
